NAZWA SANOK

Opinie badaczy na temat jej pochodzenia są po-dzielone, pod jednym wszakże względem cechuje ie zgodność: nie wywodzi się ona z języków słowiańskich. Wnioskując na podstawie łączenia się lub izolacji ze znanymi u Słowian pojęciami etymologicznymi, należałoby przyjąć, że pochodzi od nazwy San. A zatem Sanok, czyli miasto położone nad Sanem, przy Sanie lub obok Sanu – twór analogiczny do nazw miejscowości Wisłok, Pasłęk, Słupsk.

Tadeusz Lehr-Spławiński, wybitny językoznawca i slawista, zalicza nazwy rzek: Prut, Styr, Dniestr, Dniepr, Don oraz San, a także gór. Karpaty, Tatry do wtrętów trackich, zapożyczonych w okresie kontaktów tracko- słowiańskich, które na podstawie badań archeologicznych datowane są na okres od 1500 – 900 lat pne. Końcówka -ok, dodana do nazwy rzecznej, powstała prawdopodobnie, według Spławińskiego, pod wpływem głosowni ruskiej. Pełne brzmienie nazwy Sanok spotykamy stosunkowo wcześnie, bo już w 1150 roku w latopisie hipackim.

Samo pochodzenie określenia San próbuje wyjaśnić Roztworowski. Wyraża on pogląd, że było używane w odniesieniu do rzeki o silnym prądzie i spotkać je można zarówno na ziemiach słowiańskich, jak też na obszarach zajmowanych przez Celtów. Ta hipoteza nie wyklucza trackiej etymologii nazwy. Niektórzy językoznawcy usiłują się doszukać związku między wyrazem sanie a nazwą miasta. Są to jednak rozważania, którym brak jakiegokolwiek logicznego uzasadnienia, toteż traktować je należy bardziej jako ciekawostkę niż teorię naukową.

Interesujące, choć mało prawdopodobne są przypuszczenia, iż temat nazwy Sanok wywodzi się z takich wyrazów jak Arsonion, Asanka, które J. Czekanowski uważa za nazwy geograficzne etruskie. Nie można oczywiście wykluczyć, że Etruskowie korzystali ze słynnego szlaku bursztynowego, prowadzącego nad Bałtyk. Jeśli tak, to mogli oni przynieść na obcy grunt rodzime nazwy. Następne rozprzestrzeniły się one szerzej, docierając także na Podkarpacie. Brak jednak dowodów na potwierdzenie tej hipotezy.

Część językoznawców opowiada się za sanskryckim pochodzeniem nazwy San, a pośrednio i Sanoka. Wyraz snare oznacza w tym języku płynąć. l wreszcie sięgnijmy do J. Staszewskiego (Mały słownik. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych). Podaje on, że San to stara indoeuropejska nazwa rzeki o silnym prądzie, spotykana u Słowian i na obszarze celtyckim. Do nazwy rzeki dodano przyrostek -ok i w ten sposób powstała nazwa miasta.

Podobne wpisy